Мин бу тармакта якынча 30 ел эшлим. "Иммерсив тавыш" төшенчәсе, мөгаен, Кытайга җиһазлар 2000-нче елда коммерция максатларында кулланылышка кертелгәч кергәндер. Коммерция мәнфәгатьләре аркасында аны үстерү тагын да актуальләшә.
Димәк, "Иммерсив тавыш" нәрсә ул?
Барыбыз да беләбез, ишетү кешеләр өчен иң мөһим кабул итү чараларының берсе. Күпчелек кешеләр җиргә егылганда, алар табигатьтәге төрле тавышларны җыя башлыйлар, аннары күрү, тою һәм ис сизү кебек кабул итү ысулларының озак вакытлы хезмәттәшлеге аша әкренләп нейрон картасын формалаштыралар. Вакыт узу белән без ишеткәннәребезне картага төшерә алабыз, контекстны, хисләрне, хәтта ориентацияне, киңлекне һ.б. бәяли алабыз. Бер мәгънәдә, колак көндәлек тормышта ишеткән һәм сизгән нәрсә - кешеләрнең иң реаль һәм инстинктив кабул итүе.
Электроакустик система - ишетүнең техник киңәйтүе, һәм ул билгеле бер күренешнең ишетү дәрәҗәсендә "репродукциясе" яки "яңадан тудырылуы". Электроакустик технологияләрне эзләү процессы әкренләп бара. Технологияләрнең өзлексез үсеше белән без бер көнне электроакустик система теләгән "чын күренешне" төгәл торгыза алыр дип өметләнәбез. Электроакустик системаны кабатлаганда, без күренештә булуның реализмын ала алабыз. Чумдыручы, "чынбарлыктан җирәнгеч", бу алыштыру хисен без "чумдыручы тавыш" дип атыйбыз.
Әлбәттә, иммерсив тавыш өчен без һаман да күбрәк өйрәнергә өметләнәбез. Кешеләрне чынбарлыкка якынрак хис иттерүдән тыш, бәлки, без көндәлек тормышыбызда сизәргә мөмкинлегебез яки гадәти булмаган күренешләрне дә тудыра алабыздыр. Мәсәлән, һавада әйләнеп йөрүче төрле электрон музыка, тамашачы урынына дирижер позициясеннән классик симфонияне кичерү... Гадәти хәлдә сизелмәгән бу күренешләрнең барысын да "иммерсив тавыш" аша тормышка ашырырга мөмкин, бу тавыш сәнгатендәге инновация. Шуңа күрә "иммерсив тавыш"ның үсеш процессы әкренләп бара торган процесс. Минем фикеремчә, "иммерсив тавыш" дип тулы XYZ өч күчәре булган тавыш мәгълүматын гына атарга мөмкин.
Соңгы максатка килгәндә, иммерсив тавыш бөтен тавыш күренешенең электроакустик кабатлануын үз эченә ала. Бу максатка ирешү өчен ким дигәндә ике фактор кирәк, берсе - тавыш элементын һәм тавыш киңлеген электрон реконструкцияләү, шуңа күрә икесен органик рәвештә берләштерергә мөмкин, һәм аннары күбесенчә төрле уйнату алгоритмнарына нигезләнгән HRTF нигезендәге (Head Related Transfer Function) бинаураль тавыш яки динамик тавыш кырын кабул итү.
Тавышны теләсә нинди реконструкцияләү ситуацияне реконструкцияләүне таләп итә. Тавыш элементларын һәм тавыш киңлеген вакытында һәм төгәл кабатлау күп алгоритмнар һәм төрле презентация ысуллары кулланылган ачык "чын киңлек"не күрсәтә ала. Хәзерге вакытта безнең "чумдыручы тавыш"ның идеаль булмавының сәбәбе шунда ки, бер яктан, алгоритм җитәрлек дәрәҗәдә төгәл һәм өлгермәгән, ә икенче яктан, тавыш элементы һәм тавыш киңлеге җитди рәвештә аерылган һәм тыгыз интеграцияләнмәгән. Шуңа күрә, әгәр сез чыннан да чумдыручы акустик эшкәртү системасын төзергә телисез икән, сез ике аспектны да төгәл һәм өлгергән алгоритмнар аша исәпкә алырга тиеш, һәм сез бер генә өлешне эшли алмыйсыз.
Шулай да, без технологиянең һәрвакыт сәнгатькә хезмәт итүен истә тотарга тиешбез. Тавыш матурлыгы эчтәлек матурлыгын һәм тавыш матурлыгын үз эченә ала. Беренчеләре, мәсәлән, сызыклар, көй, тональлек, ритм, тавыш тоны, тизлек һәм катылык һ.б., доминант гыйбарәләр булып тора; икенчеләре, нигездә, ешлыкка, динамикага, көчлелеккә, киңлек формалаштыруга һ.б. карыйлар, яшерен гыйбарәләр булып торалар, тавыш сәнгатен тәкъдим итәргә ярдәм итәләр, икесе бер-берсен тулыландыра. Без икесе арасындагы аерманы яхшы аңларга тиешбез, һәм без арбаны ат алдына куя алмыйбыз. Бу чумдыручы тавыш эзләүдә бик мөһим. Ләкин шул ук вакытта, технология үсеше сәнгать үсешенә ярдәм итә ала. Чумдыручы тавыш - без берничә сүз белән кыскача аңлатып һәм билгели алмаган киң белем өлкәсе. Шул ук вакытта, бу өйрәнергә лаеклы фән. Билгесезне өйрәнү, барлык ныклы һәм дәвамлы эзләнүләр электроакустиканың озын елгасында эз калдырачак.
Бастырылган вакыты: 2022 елның 1 декабре